Sağlık Bakanlığı 'Pnömoni ve Pnömokok Aşısı Çeşitleri' Konulu Eczacı Bilgilendirme Broşürü - Vatan Kocaeli Gazetesi
27 Kasım 2020 Cuma

Sağlık Bakanlığı ‘Pnömoni ve Pnömokok Aşısı Çeşitleri’ Konulu Eczacı Bilgilendirme Broşürü



‘Pnömoni ve Pnömokok Aşısı Çeşitleri’ Konulu Eczacı Bilgilendirme Broşürü’ne göre Konjuge Pnomökok Aşısı (KPA13) ile Polisakkarit Pnömokok Aşısının (PPA23) Karşılaştırmasını yapabilecek.

PNÖMONİ


Pnömoni, akciğer parankim dokusunun enfeksiyonu ve 
inflamasyonudur. İnflamasyonun sebebi genellikle bakteri, virüs, mantar gibi mikroorganizmalardır. Asit-alkali madde inhalasyonu, radyasyon gibi fiziksel nedenler ve aşırı duyarlılık reaksiyonları da pnömoniye sebep olmaktadır. Hasta kişi ile sağlıklı kişinin teması sonucunda oluşabildiği gibi, normal bakteri florasında var olan bakterilerin akciğere

ulaşması ve bağışıklığın azaldığı durumlarda da görülebilir.


EN SIK RASTLANAN BELİRTİLER


39-40⁰C ateş, öksürük, ağrı, hızlı soluma, yeşil renkli balgam çıkarmadır. İlk günlerde belirti vermeyen, ilerleyen 
günlerde eklem ağrısı, halsizlik, bulantı, kusma ile kendini gösteren vakalar da vardır.


ETKENLERİNE GÖRE PNÖMONİLER


Bakteriyel Pnömoni:


Yetişkinlerde en sık görülen pnömoni türüdür. En sık sebep olan etkenler;


⊛ Streptococcus pneumoniae

⊛ Haemophilus influenzae

⊛ Klebsiella pneumoniae

⊛ Streptococcus spp

⊛ Moraxella catarrhalis

⊛ Escherichia coli

⊛ Pseudomonas aeruginosa


Toplum kaynaklı pnömonilerde (TKP) %43 ile en sık izole edilen etken Streptococcus pneumoniae’dir. Antibiyotik 
tedavisine ampirik olarak başlanması önerilmektedir. Ciddi TKP kuşkulu olgularda ilk antibiyotik dozunun olabildiğince erkene çekilmesi tavsiye edilmektedir.

Uygun antibiyotiğin başlanmasında altı saate kadar gecikme halinde, her saat 

için sağ kalımda %7,6 oranında azalma olduğu bildirilmiştir.


Viral Pnömoni:


Yetişkinlerde daha seyrek görülürken bebek ve çocuklarda 
daha sık görülür. Yetişkinlerde en sık rastlanan viral pnömoni etkenleri; 


⊛ Influenza Tip A (en sık) ve Influenza Tip B

⊛ Adenovirüs

⊛ Parainfluenza

⊛ Respiratory Synctial Virüs

⊛ Cytomegalovirüs


Viral pnömonilerde tam bir tedavi şeması oluşturulmamıştır. Amantadin ve Rimantadin koruma ve tedavide tercih 
edilmektedir. Antiviral tedavi tartışmalı bir konudur. Pnömoni etkenine göre bazı grup antiviraller (asiklovir vb.) tercih edilebilir. En etkin koruma immünizasyondur. İnfluenza aşısının influenza kaynaklı pnömoniler için koruyuculuk oranı %50-80 arasında değişmektedir.


OLUŞ YERİNE VE İMMÜN DURUMA GÖRE PNÖMONİLER


-Toplumsal Kökenli Pnömoni (TKP)


Genellikle influenza virüsü, S. pneumonia ve S. aureusa’ya bağlı olarak Ocak-Mart ayları arasında görülür.

M. pneumonia ise her zaman görülebildiği gibi 3-4 yılda bir sonbahar aylarında epidemiler şeklinde de görülebilir.


-Hastane Kökenli Pnömoni (HKP)


Hastaneye yattıktan 48 saat sonra ya da taburcu olduktan 48 saat sonra görülen pnömonilerdir.


-İmmünsuprese hastalardaki pnömoni


HIV enfeksiyonun yaygınlaşması, otoimmün hastalık ve 
organ nakilleri gibi durumlar sonrasında uygulanan immünspresif tedaviler de pnömoninin görülme sıklığını arttırmıştır.


MORTALİTE VE MORBİDİTE


Ülkemizde alt solunum yolu enfeksiyonları, % 4.2 ile ölüm 
nedenleri arasında 5. sırada yer almaktadır. Yapılan çalışmalarda; pnömoniden ölüm oranının hastalığın şiddeti ile ilişkili olarak % 1 ile % 60 arasında değiştiği ve hastanede tedavi edilen pnömonilerde bu oranın belirgin şekilde daha yüksek olduğu (%10,3-60) gösterilmiştir.


Dünya Sağlık Örgütünün (WHO) verilerine göre, en sık 
ölüm nedeni olan hastalıklar listesinde alt solunum yolu enfeksiyonları 3.2 milyon ölüm / yıl oranı ile 3. sırada yer almaktadır.


Amerika Birleşik Devletleri’nde yılda yaklaşık 4 milyon kişide zatürre oluştuğu ve bunların 600.000 kadarının hastanede tedavi gerektirdiği tahmin edilmektedir.


Türkiye’de ise Sağlık Bakanlığı 2004 yılı istatistiklerine 
bakıldığında tüm hastane yatışlarının %1.9’unu zatürre hastalarının oluşturduğu dikkati çekmektedir.


PNÖMONİ RİSKİ VE SİGARA KULLANIMI


Sigara kullanımı, hümoral ve hücresel lokal immün sistemi bozduğu için pnömoninin görülme sıklığında artışa 
sebep olmaktadır. Günde 10 ile 20 arası adet sigara kullanımıyla pnömoni riski 2.3 kat artarken, günde 20 adet üstündeki sigara tüketimi riski 2.9 kat arttırır.


ÖNLEMLER:


⊛ Altta yatan kronik hastalıkların kontrolü,

⊛ Hijyen kurallarının uygulanması,

⊛ Sigara ve alkol kullanımının kontrolü,

⊛ Pnömoni aşısı ve

⊛ Yıllık influenza aşısı pnömoni görülme sıklığının azalmasında, pnömoniye bağlı mortalite ve morbiditenin önlenmesinde önemlidir.


PNÖMOKOK AŞILARI


Pnömokok aşılaması, sepsis ve menenjit gibi ciddi durumları önlemenin yanı sıra, akut otit gibi komplikasyonları da azaltmaktadır.

Pnömokok aşısı ile pnömoniye 

bağlı ölümlerin yaklaşık %50 oranında azaldığı bilinmektedir. Ayrıca korunma sayesinde; antibiyotik kullanımı belirgin olarak azalmakta, böylece antibiyotiklere karşı direnç gelişimi önlenmekte ve ekonomik olarak fayda sağlanmaktadır.


0-5 yaş arası, 65 yaş üstü ve akciğer yapısal bozukluğu 
olanlarda pnömoni halen yüksek oranda mortalite sebebidir. Bu sebeple risk grubundaki kişiler ve bebekler, devletin rutin aşılama politikası içinde aşılanmaktadır.


Konjuge Pnömokok Aşısı (KPA13) 

Konjuge edilen proteinden dolayı güçlü immünojenik etki oluşturur. T lenfositeleri ve B lenfositlerini uyararak daha güçlü bağışıklık yanıtı oluşturmakta ve bellek hücrelerinin yanıtını indüklemektedir.


İmmünolojik olarak KPA sonrası oluşan antikorun kalitesi ve afinitesi, polisakkarit aşıya göre çok daha yüksektir. 
Daha iyi antikor yanıtı oluşturmalarının yanı sıra sekretuar IGA yapımıyla mukozal immünite oluşturur. Bu nedenle, hem çocuklarda hem de erişkinlerde daha uzun süreli bağışıklık sağlarlar. Ayrıca mukozal immünolojik yanıt oluşturur, nazofarenksteki pnömokok kolonizasyonunu da azaltıkları için hem bireyin korunmasını hem de çevrenin enfekte olma ihtimalini azaltır, böylece sağlıklı kişilerde ikincil korunma sağlarlar.


13 serotip içerir. (1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14,18C, 19A, 
19F, 23F)


18 yaş üzeri bireylerde tek doz uygulanır. İmmünojenik 
yanıt oluştururarak koruma sağladıkları 2 yaş altı çocuklarda 3 doz şeklinde uygulanır.


Bebeklerde aşının dozlaması;


1. doz – 2. ayda

2. doz – 4. ayda

3. doz – 12. ayda uygulanır.


Polisakkarit Pnömokok Aşısı (PPA23)


Streptococcus pneumoniae’nın en sık hastalık nedeni olan 
23 adet pnömokok serotipine (1, 2, 3, 4, 5, 6B, 7F, 8, 9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19A, 19F, 20, 22F, 23F, 33F) ait pürfiye edilmiş kapsüler polisakkarit antijen içeren aşıdır.


Bu serotiplerin, tüm invaziv pnömokok enfeksiyonu yapan 
suşların %85-90’ını içerdiği bilinmektedir.


Polisakkarit aşıların etki mekanizması tamamen humoral 
immün yanıt üzerindedir. T hücrelerinin uyarılmaması nedeniyle kalıcı bir immün bellek oluşmaz ve bu sebeple antikor yanıtının zayıf olduğu iki yaş altı çocuklarda immünojenitesi ve etki süresi düşüktür. Aşılamadan sonra 2-3 hafta içinde antikor yanıtı gelişir.


Polisakkarit aşı, en az 5’er yıl ara ile en fazla 3 kez tekrarlanabilir, üçüncü rapelin 65 yaş sonrasında yapılması önerilir. Tekrar dozları arasında 5 yıldan az olması durumunda, 
aşılama beklenenin aksine antikor yanıtını düşürebilir.

Pnömokok Aşıları ve Covid-19


Bakteriyel pnömokok aşıların viral kökenli pnömoniden 
korunmada bir etkisi yoktur, fakat Covid-19 pandemisi döneminde pnömokok aşısı bakteriyel pnömoniden korunmayı ve böylece en sık hastane yatış sebeplerinden biri olan pnömoninin gelişmesinin önlenmesini sağlar ve hastaneye yatış oranını düşürür. Olası bir hastane yatışında da HKP’ye karşı da koruyucu etkisi vardır.

Broşür için tıklayınız.  

YAZAR: Fatih Saçak

Kocaeli Şehit Özcan Kan Fen Lisesi ve Gebze Teknik Üniversitesi İletişim Fakültesi 2018 Mezunu. Vatan Kocaeli Gazetesi editörü.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Müge Anlı’da bugün neler yaşandı? 26 Kasım

Gülşen Hanım, Muğla’nın Ortaca’da ilçesinde yaşayan Fatma Hanım bir süre önce dolandırıldığı iddiasıyla adliyeye başvurduğu …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.